الشيخ السبحاني

77

سيماى انسان كامل در قرآن (تفسير سوره فرقان) (فارسى)

رنگ شرك و ثنويّت در ميان عرب جاهلى به صورت شرك در تدبير جهان آفرينش بود ، نه شرك در خلقت و آفرينش ، زيرا آنان هرگز نمىگفتند كه جهان ، دو آفريدگار دارد ، بلكه مىگفتند دو مدبر دارد و خداوند ، تدبير جهان آفرينش را به يكى و يا به چند تن از مخلوقات خود واگذار كرده است . قرآن در آيه مورد بحث ، روى خالقيت گستردهء خدا و اين‌كه همهء موجودات ، مخلوق او مىباشند تكيه كرده و نتيجه‌اى توحيدى مىگيرد ، زيرا هرگاه خالقى و علتى و پديد آورنده‌اى جز او نيست ، طبعا « تقدير » نيز از آن او خواهد بود ، زيرا تقدير جز يك رشته محدوديت و خصوصيات وجودى كه معلول ، همهء آنها را از علت دريافت مىكند چيزى نيست . هرگاه آفريدن و اندازه‌گيرى كردن از آن خدا باشد ، تدبير نيز مربوط به او خواهد بود ، زيرا « تدبير » حقيقى ، جز ايجاد و تقدير و هستى بخشى و اندازه‌گيرى چيزى نيست « 1 » . از اين‌رو ديگر معقول نيست كه خلقت و تقدير از آن خدا باشد ، ولى تدبير از آن ديگرى ، زيرا تدبير ، همان خلقت و تقدير است ، چيزى جز اين دو ( در حالت اجتماع ) نيست .

--> ( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 15 ، ص 191 .